Το Προσφυγικ? και το Μεταναστευτικ? δεν αφορο?ν μ?νο την Ευρ?πη, ο?τε καν κυρ?ω? αυτ?ν. Ε?ναι λανθασμ?νη η ?ποψη που θ?λει οι μεγ?λε? μεταναστευτικ?? και προσφυγικ?? ρο?? απ? τα μ?τωπα τη? Συρ?α?, του Ιρ?κ και του Αφγανιστ?ν να κινο?νται μ?νο προ? την Ευρ?πη. Οι μεγαλ?τερε? μεταναστευτικ?? ρο?? απ? αυτ?? τι? χ?ρε? κινο?νται προ? ?λλε? μουσουλμανικ?? χ?ρε?. Παρ' ?λα αυτ?, το πρ?βλημα, υποστηρ?ζει ο Κωνσταντ?νο? Παπαγεωργ?ου, καθηγητ?? Φιλοσοφ?α? του Δικα?ου στο Νομικ? Τμ?μα του Πανεπιστημ?ου Αθην?ν, συγγραφ?α? βιβλ?ων και ?ρθρων με αντικε?μενο κυρ?ω? τη φιλοσοφ?α του δικα?ου, ε?ναι κοιν?. Αφορ? τη σχ?ση μα? με του? ?λλου? και με τον εαυτ? μα?.
Πολλ?? φορ?? η τ?χνη συμπυκν?νει με αν?γλυφο τρ?πο πορ?σματα των κοινωνικ?ν επιστημ?ν και τη? φιλοσοφ?α?. Αυτ? το ξ?ρει πολ? καλ? ο Παπαγεωργ?ου, γι' αυτ? ξεκιν? με τον π?νακα του Τιντορ?το ?Ο Αγιο? Μ?ρκο? σ?ζει ?ναν Σαρακην?? απ? β?βαιο πνιγμ?. Η αρωγ? και η σωτηρ?α εν?? αλλ?θρησκου και αλλ?φυλου ενυπ?ρχουν ω? ηθικ?? αξ?ε? στο σ?μα τη? Καθολικ?? Εκκλησ?α? την εποχ? που ο ζωγρ?φο? τον δημιο?ργησε (1562-1566) στη Βενετ?α. Βεβα?ω? η σωτηρ?α του εδ? προ?ποθ?τει τον εκχριστιανισμ? του.
Π?σα ?χουν αλλ?ξει απ? τ?τε;
Ηθικ? καθ?κον
Η περ?θαλψη και η προστασ?α του ξ?νου αφεν?? εκπληρ?νουν ?να ηθικ? καθ?κον και αφετ?ρου συνιστο?ν ?να ε?δο? τελε?ωση? τη? δημοκρατικ?? πολιτε?α? και των θεσμ?ν τη?. Αυτ? η κανονιστικ? θ?ση ?μω? χρει?ζεται να εξοπλιστε? με μια κατ?λληλη επιχειρηματολογ?α που θα λαμβ?νει υπ?ψη τη? ?λε? τι? παραμ?τρου? και ?λου? του? επ? τη? σκην?? δρ?ντε?.
Μια τ?τοια κανονιστικ? θε?ρηση οφε?λει π?ντοτε να λαμβ?νει υπ?ψη τη? την αποσταθεροπο?ηση που προκαλε? το Προσφυγικ? στι? χ?ρε? υποδοχ?? και να αποβλ?πει στην επεξεργασ?α συγκεκριμ?νων επιχειρημ?των κατ? του μισαλλ?δοξου λ?γου. Ο κανονιστικ?? λ?γο? δεν μπορε? αυτ?ματα να ?ρει την ξενοφοβ?α, αλλ? μπορε? να οδηγ?σει στη συνειδητοπο?ηση ?τι το Προσφυγικ? δεν αφορ? μ?νο του? πρ?σφυγε?, ο?τε καν μ?νο του? πολ?τε? των χωρ?ν υποδοχ??. Αφορ? τη δημοκρατ?α. Σ' αυτ? το πλα?σιο ο συγγραφ?α? προχωρ? στον διαχωρισμ? του Προσφυγικο? απ? το Μεταναστευτικ?. Δεν το κ?νει ?μω? αυτ? για να υποστε?λει τι? σημα?ε? τη? ηθικ?? υποχρ?ωση? στο Μεταναστευτικ?, αλλ? για να καταλ?ξει σε πιο πειστικ? επιχειρ?ματα, που θα ενισχ?ουν αυτ? που στο σημαντικ?τατο βιβλ?ο του ?Ο π?λεμο? και η δικαιοσ?νη? (Π?λι?, 2008) αποκαλο?σε ?πιο κοσμοπολιτισμ?. Εναν κοσμοπολιτισμ? δηλαδ? που αντιλαμβ?νεται πω?, στι? παρο?σε? συνθ?κε?, το να εκλαμβ?νει? τι? υποχρε?σει? σου μ?νον απ? τη σκοπι? του κ?σμου δεν ε?ναι μον?χα ουτοπικ?, αλλ? και στρεβλωτικ?. Και επαν?ρχεται εδ? υποστηρ?ζοντα? ?τι δεν πρ?πει να κλε?νουμε τα μ?τια στι? συγκρο?σει? που προκ?πτουν αν?μεσα στην αλληλεγγ?η μα? προ? τα ανθρ?πινα ?ντα γενικ? και σε αυτ?ν προ? του? συμπατρι?τε? μα? ειδικ?.
Η παραδοχ? ?τι μοιραζ?μαστε με ?λου? του? ανθρ?που? την ?δια ηθικ? φ?ση και ?τι αν?κουμε στην ?δια ηθικ? κοινοπολιτε?α δεν μπορε? να σταθε? μ?νο ω? μια ατομικ? θ?ση. Απαιτε?ται η ιδ?α αυτο? του θεμελι?δου? συμφ?ροντο? να αποκτ?σει κρατικ? και διεθν? υπ?σταση. Διαφορετικ?, ε?ναι μ?νο ?να ευχολ?γιο για λ?γου?. Το Προσφυγικ? δεν ε?ναι φυσικ? φαιν?μενο και δεν αφορ? μ?νο ?εμ???. Αφορ? και του? ?διου? του? πρ?σφυγε?. Δεν αναζητο?νται απαντ?σει? μ?νο σε ερωτ?ματα που αφορο?ν το τι πρ?πει να κ?νουμε, αλλ? και το τι θ?λει και η ??λλη πλευρ??. Την ?δια στιγμ? ?μω? η κανονιστικ? προσ?γγιση του ατομικο? ηθικο? καθ?κοντο? δεν μπορε? να αγνοε? ?τι η αθρ?α προσ?λευση ανθρ?πων με διαφορετικ? κουλτο?ρα και θρ?σκευμα βαθα?νει την αβεβαι?τητα και την ανασφ?λεια σε πολλο?? απ? του? ?ντ?πιου??, απ? του? συμπατρι?τε? μα?.
Λ?γο? προ?σπιση?
Ο Παπαγεωργ?ου ?μω? δεν καταφε?γει σε ξενοφοβικ?? και ισλαμοφοβικ?? πομφ?λυγε?, ντυμ?νε? μαχητ?? κατ? του πολιτικ? ορθο?, για να πε?σει για την αν?γκη αντιμετ?πιση? του Προσφυγικο? με συγκεκριμ?νε? κρατικ?? και διεθνε?? πολιτικ??. Βομβαρδισμ?νοι ?σω? απ? κοινοτοπ?ε? για την καταστροφ? που φ?ρνει το politically correct, χρειαζ?μαστε μεγαλ?τερη πνευματικ? προσπ?θεια για να διεισδ?σουμε στο β?θο? τη? σκ?ψη? του συγγραφ?α. Αντ?παλ?? του δεν ε?ναι το πολιτικ? ορθ?, αλλ? και δεν ?αγκυροβολε?? απλ? στα λιμ?νια τη? αλληλεγγ?η?. Ω? σοβαρ?? φιλ?σοφο? και διανοο?μενο? καταφε?γει στον διαχωρισμ? μεταξ? των ενδοπολιτικ?ν καθηκ?ντων μα? και των σχ?σε?ν μα? με του? ?λλου? για να ?κατασκευ?σει? ?ναν λ?γο προ?σπιση? τ?σο των συμπολιτ?ν μα? ?σο και των προσφ?γων.
Με τα ενδοπολιτικ? καθ?κοντ? μα? δ?νουμε προτεραι?τητα στου? συμπολ?τε? μα?. ?Ω? μ?λη μια? δημοκρατικ?? πολιτικ?? κοιν?τητα?, οφε?λουμε π?νω απ' ?λα να σεβ?μαστε και να στηρ?ζουμε ο ?να? τον ?λλον και φυσικ? να μην παραβα?νουμε του? ν?μου? του δημοκρατικο? μα? κρ?του??. Εκτ?? απ? ανθρ?πινα και ηθικ? υποκε?μενα ε?μαστε και πολ?τε? συγκεκριμ?νων κρατ?ν. Αυτ? δεν σημα?νει πω? δεν ?χουμε καθ?κοντα ?ναντι των ?λλων, αλλ? σε αντ?θεση με ?ναν ρηχ? ?φιλελευθερισμ?? ο κ?ριο? φορ?α? που οφε?λει και νομιμοποιε?ται να ασκ?σει πολιτικ?? υπ?ρ των προσφ?γων ε?ναι το κρ?το?. Το δημοκρατικ? κρ?το?. Αυτ?, κατ? τη γν?μη μου, ε?ναι το πολυτιμ?τερο στοιχε?ο που οφε?λουμε να κρατ?σουμε απ? αυτ? εδ? το εξαιρετικ? δοκ?μιο.

Τα ?ρια
Εφαρμογ? καντιανο? προτ?που
Αφετηρ?α αλλ? και κατ?ληξη του Παπαγεωργ?ου ε?ναι αυτ? που ονομ?ζει ?μεικτ? κρατικοκεντρικ? κοσμοπολιτικ? αντ?ληψη?. Αυτ? η αντ?ληψη θ?τει και τα ?ρια στι? γενικε?σει? που προκ?πτουν απ? την αδιαμεσολ?βητη καντιαν? αντ?ληψη για την αρωγ? ω? ατομικ? ηθικ? καθ?κον. Κατ? τη γν?μη μου, ?μω?, ο συγγραφ?α? δεν απαντ? πλ?ρω? στο πο? ε?ναι αυτ? το ?ριο τη? σχ?ση? των καθηκ?ντων απ?ναντι στου? συμπολ?τε? μα? και απ?ναντι στου? πρ?σφυγε?. Ω? αφ?τη? ρ?χνει την πιστολι? τη? εκκ?νηση? μια? συζ?τηση?. Ο τερματισμ?? τη? ε?ναι μαραθ?νιο?. Επ?ση?, αν ο Παπαγεωργ?ου μελετο?σε εδ? πιο διεξοδικ? την ?νοδο τη? Ακροδεξι??, θα μπορο?σε να δει απ? την ?λλη και τα προβλ?ματα που θ?τουν εκε?νοι οι πρ?σφυγε? που δεν ε?ναι εξοικειωμ?νοι με αυτ? που ο ?διο? αποκαλε? δημοκρατικ?, ανεξ?θρησκο κρ?το?. Θ?μα που το περιγρ?φει, αλλ? δεν επιμ?νει στην αν?λυσ? του.
Ο Παπαγεωργ?ου αναζητε? τρ?που? εφαρμογ?? του καντιανο? προτ?που, το οπο?ο αφορ? τα ηθικ? κ?νητρα και του? θεμελι?δει? σκοπο?? τη? ατομικ?? συμπεριφορ?? στο πλα?σιο λειτουργ?α? τη? σ?γχρονη? δημοκρατικ?? πολιτε?α?. Αυτ? κ?νει ακριβ?? το?το το βιβλ?ο υπερπολ?τιμο.

Κωνσταντ?νο? Παπαγεωργ?ου
Οι πρ?σφυγε? και τα καθ?κοντ? μα? απ?ναντ? του?
Εκδ. Π?λι?, 2017, σελ. 90
Τιμ?: 10 ευρ?