Το πρ?το μυθιστ?ρημα του Φρεντερ?κ Γκρο, διδ?κτορα Φιλοσοφ?α?, καθηγητ? Πολιτικ?? Φιλοσοφ?α? και κ?ριου μελετητ? του Μισ?λ Φουκ?, ?χει θ?μα του ?να ιστορικ? γεγον?? που συγκλ?νισε τη Γαλλ?α του 17ου αι?να και συζητε?ται μ?χρι τι? ημ?ρε? μα?. Το φαιν?μενο του δαιμονισμο? των Ουρσουλιν?ν καλογραι?ν στο Λουντ?ν, μια μικρ? π?λη τη? επαρχ?α? Ν?α? Ακουιταν?α?.
Ενα φαιν?μενο που ?χει απασχολ?σει πολλο?? στο παρελθ?ν, ?πω? τον ιστορικ? Μισ?λ ντε Σερτ? με το βιβλ?ο ?La Possession de Loudun?, τον συγγραφ?α Αλντου? Χ?ξλε? με το ?The Devils of Loudun?. Εγινε θεατρικ? απ? τον Τζον Ου?τινγκ με τ?τλο ?The Devils? που βασ?στηκε στο βιβλ?ο του προηγο?μενου, ταιν?α απ? τον σκηνοθ?τη Κερτ Ρ?σελ με τ?τλο ?The Devils?, ?περα απ? τον συνθ?τη Κζ?στοφ Πεντερ?τσκι με τ?τλο ?Die Teufel von Loudun?.
Στι? αρχ?? του 17ου αι?να η Γαλλ?α βρ?σκεται στο μετα?χμιο δ?ο εποχ?ν. Η φεουδαρχ?α υποχωρε? μπροστ? στην απ?λυτη μοναρχ?α. Ο καρδιν?λιο? Ρισελι? ?χει καταστρ?σει ?να σχ?διο καταστροφ?? των παν?σχυρων οχυρ?σεων τη? επαρχ?α?, πηγ? στο παρελθ?ν πολλ?ν εξεγ?ρσεων στο εσωτερικ? τη? χ?ρα?. Απ? την ?λλη, η Γαλλ?α βρ?σκεται σε μια επ?πλαστη εσωτερικ? ειρ?νη μεταξ? των καθολικ?ν και των ουγεν?των, οι οπο?οι μπορο?ν να ασκο?ν ελε?θερα τη θρησκε?α του? μετ? το Εδικτο τη? Ν?ντη? που υπ?γραψε ο Ερρ?κο? Δ'. Κ?τι που οι φανατικο? καθολικο? δεν μπορο?ν να ανεχθο?ν. Στα μ?τια του?, στη χ?ρα που θεωρε?ται ω? πρ?τη θυγατ?ρα τη? Καθολικ?? Εκκλησ?α? δεν ?χουν θ?ση οι αιρετικο?.
Το Λουντ?ν ε?ναι μια π?λη ακμα?α με μεικτ? πληθυσμ? και των δ?ο δογμ?των. Συγχρ?νω? ε?ναι και παν?σχυρα οχυρωμ?νη. Ενα καρφ? στο μ?τι του Ρισελι? που πρ?πει να βγει. Η ευκαιρ?α θα του δοθε? ?ταν οι καλ?γριε? θα κατηγορ?σουν τον ιερ?α Ιρμπ?ν Γκραντι? ω? υπε?θυνο για του? δα?μονε? που τι? ?χουν κυριε?σει.
Ο Γκραντι? ε?ναι μια χαρισματικ? προσωπικ?τητα, μπροστ? απ? την εποχ? του. Ν?ο?, ?μορφο?, απ? καλ? οικογ?νεια, μορφωμ?νο?, εξαιρετικ?? ρ?τορα?, συμπονετικ?? και αφοσιωμ?νο? στα καθ?κοντ? του. Λοιδορε? τον μοναχισμ?, την αγαμ?α των ιερ?ων, την ψε?τικη πεν?α και την πλαστ? ταπεινοφροσ?νη τη? Εκκλησ?α?. Τον θρησκευτικ? φανατισμ? και τη μισαλλοδοξ?α. Δ?ο ε?ναι τα αμαρτ?ματ? του: εραστ?? του ωρα?ου φ?λου και ανεκτικ?? με του? ουγεν?του?. Το πρ?το οι φανατικο? καθολικο? ε?ναι διατεθειμ?νοι να το συγχωρ?σουν, ε?ναι κ?τι συνηθισμ?νο, φτ?νει να ε?ναι διακριτικ??. Το δε?τερο ?μω? ε?ναι σφ?λμα ασυγχ?ρητο. Οταν θα αφ?σει ?γκυο τη νεαρ? κ?ρη εν?? τοπικο? ?ρχοντα, θα υπογρ?ψει την καταδ?κη του.
Το ?λλο πρ?σωπο του δρ?ματο? ε?ναι η ν?α ηγουμ?νη των Ουρσουλιν?ν τη? π?λη?. Η Ιω?ννα των Αγγ?λων, κατ? κ?σμον Ζαν ντε Μπελσι?, κ?ρη βαρ?νου, ξ?ρει ?τι λ?γω μια? δυσμορφ?α? τη? δεν θα μπορ?σει να ξεχωρ?σει στην κοσμικ? ζω?. Θα στραφε? στη θρησκε?α, στον μοναχισμ?. Φιλοδοξε? μ?σω τη? πεν?α? και τη? μετ?νοια? να γ?νει μια ν?α Ιω?ννα τη? Λωρρα?νη?, να φτ?σει μ?χρι την αγιοπο?ηση. Ο δαιμονισμ?? και η μετ?πειτα αν?νηψη, η κατηγορ?α για μαγε?α του ?μορφου ιερ?α, που αγαπο?ν οι γυνα?κε? και μισο?ν οι ζηλωτ?? του καθολικισμο?, ε?ναι η ευκαιρ?α που ζητ?.
Γ?ρω απ? αυτ? τα δ?ο πρ?σωπα θα στοιχιστο?ν η παλι? και η ν?α Γαλλ?α, ετοιμοπ?λεμε? και οι δ?ο. Π?σω απ? τον Γκραντι?, ο αρχιεπ?σκοπο? του Μπορντ?, ο φεουδ?ρχη?, οι ανοιχτ?μυαλοι, οι μετριοπαθε??. Π?σω απ? την Ιω?ννα των Αγγ?λων, ο Ρισελι?, ο τοπικ?? επ?σκοπο? και οι φθονερο? φανατικο?. Παλατιαν? παιχν?δια εξουσ?α?, ?ντριγκε?, εθνικ? και τοπικ? συμφ?ροντα σχηματ?ζουν ?να πολ?πλοκο ψηφιδωτ? που αναπαριστ? πιστ? την εποχ?.
Τριτοπρ?σωπη αφ?γηση
Σκην?? λυρικ?? εναλλ?σσονται με σκην?? φρ?κη?
Το βιβλ?ο ξεκιν? αργ? ?ταν ο Γκραντι? νι?θει παν?σχυρο? στο αποκορ?φωμα τη? καρι?ρα? του, επιταχ?νοντα? σιγ? σιγ? για να φτ?σει στη λ?μψη τη? πυρ?? μια? θυσ?α?, φ?ρο τιμ?? στη δ?ναμη τη? π?στη?, τη? συγχ?ρεση? και τη? λ?τρωση?.
Ο Φρεντερ?κ Γκρο, χρησιμοποι?ντα? τη μυθοπλασ?α για να μα? περιγρ?ψει ?να ιστορικ? γεγον??, μα? παραδ?δει μια σπουδ? π?νω στο φαιν?μενο τη? μαζικ?? υστερ?α? και τη? ψυχολογ?α? του ?χλου, που το πρω? ζητ? λυσσασμ?να την καταδ?κη του αποδιοπομπα?ου τρ?γου και το βρ?δυ τον ανακηρ?σσει μ?ρτυρα. Που ε?ναι ?τοιμο? να πιστ?ψει οποιονδ?ποτε δημαγωγ? διαστρεβλ?νει τα γεγον?τα σ?μφωνα με τον συμφ?ρον του. Η τριτοπρ?σωπη αφ?γηση κοφτ?, σχεδ?ν δημοσιογραφικ?, γ?νεται συναισθηματικ? και σχεδ?ν εξομολογητικ? ?ταν τον λ?γο τον πα?ρνουν οι πρωταγωνιστ??. Σκην?? λυρικ?? εναλλ?σσονται με σκην?? φρ?κη?. Οι συναντ?σει? του Γκραντι? με την αγαπημ?νη του, οι στιγμ?? ενδοσκ?πηση? στο κελ? του, η εξομολ?γησ? του αλλ? και σκην?? εξ?ταση? των δαιμονισμ?ν γυναικ?ν, τη? δι?δοση? του φαιν?μενου μεταξ? του?, η στρεβλ? δ?κη και ο βασανισμ?? του ?ρωα απ? την Ιερ? Εξ?ταση σφην?νονται στο μυαλ? του αναγν?στη. Εξετ?ζοντα? το γεγον?? διεξοδικ? απ? πολλ?? πλευρ??, θρησκευτικ?, πολιτικ?, κοινωνικ?, πολιτισμικ?, ψυχολογικ?, ο συγγραφ?α? θ?τει ερωτ?ματα που μα? αφορο?ν και σ?μερα. Τον αγ?να αν?μεσα στην πρ?οδο και τη συντ?ρηση, τον σκοταδισμ? και το φω?. Η αυθυποβολ?, η ψυχοπαθολογ?α, ο φθ?νο?, η αν?γκη να ε?σαι με του? νικητ??, η στρ?βλωση, αλλ? και η π?στη, η αγ?πη, η ευθ?νη, η ακεραι?τητα διατρ?χουν το βιβλ?ο. Ενα συναρπαστικ? μυθιστ?ρημα που προβληματ?ζει και μα? ενδιαφ?ρει ?λου?. Ενα βιβλ?ο που δεν τελει?νει ο αναγν?στη? μαζ? του ?ταν το κλε?σει.
Πολ? καλ? η μετ?φραση τη? Αλεξ?νδρα? Κωσταρ?κου.

Frederic Gros
Δαιμονισμ?νε?
Μτφ. Αλεξ?νδρα Κωσταρ?κου,
Εκδ. Π?λι?, 2017, σελ. 320
Τιμ?: 16 ευρ?